نشان، نشریه‌ی طراحی گرافیک ایران

عضو شبکه‌ی رسانه‌ای بین‌المللی دیزاین (آی .دی.ام.ان) ایکوگرادا

فارسی | English

نشان ۳۸

گوناگون ـ ۲

قله‏‌ی کوه قاف؛ یادداشتی بر مجسمه‌‏های فرشید مثقالی

شهروز نظری

نو بودن و بدوی بودن دو یار نزدیک هم هستند.
نخستین بار اشاره به «دیزاین ایرانی» به عنوان یک ایده‏ی تجسمی از سوی رضا لواسانی در مجله‎ی رویش مطرح شد. او در آن مصاحبه‏ی جمعی با تصویرسازان توضیح داده بود که چرا نباید جفت و جور کاری عناصر سنتی به عنوان مبنای ایرانی‏سازی مورد استفاده قرار بگیرد. سپس به ضرورت ابداع طراحانه در دنیای تجسمی ایران پرداخته بود. در واقع آنچه لواسانی به آن هشدار داد در دهه‎های پس از آن، به آفتی در فضای هنری ایران بدل شد؛ گرافیک مبتنی بر بازی با حروف، تصویرسازی اورنامنتالیستی، عکاسی اگزوتیک و مجسمه‎سازی ژئومتریک اسلامی همگی ناشی از فقدان طراحی ــ در معنای ابداع ــ در ایرانی کردن حوزه‎های تصویری بودند.
ایده‏ی ایرانی کردن یا ایرانی شدن چیزها از زمانی آغاز شد که رابطه‏ی معنادار ایدئولوژیک میان هویت ملی و هویت فرهنگی کشف شد. بنابراین باید تاریخ پیچیده‎ی چنین ایده‏ای نزد ما ایرانیان به هزاران سال قبل و به زمانی بازگردد که خودمان را در معرض تهدید فرهنگی دیگران دیدیم. نکته‏ی جالب توجه در این بحث آنجاست که احساس مورد تعرض قرار گرفتن توسط فرهنگ دیگری، زمانی به وجود آمد که هویت فرهنگی ایران به عنوان یک پدیده‏ی مستقل به رسمیت شناخته شده بود. بنابراین زمان آغاز چنین پرسشی، همزمان با شکل‏گیری هویت ملی ایرانیان نیز بوده است. خیلی‏ها معتقدند خواب ایرانیت2 یک توهم جمعی است که به منظور ایجاد نظام‏های سیاسی و تثبیت اقتدار مرکزی شکل گرفته، منتها کمتر به این پرسش پرداخته‏اند که آیا ساز و کار ایدئولوژیک، زمینه‎ساز این ادعای فرهنگ است یا بالعکس، تولیدات فرهنگی در نهایت به یک چنین مطالبات ناسیونالیستی منتهی شده‎اند3!؟ به هر حال در ادوار مختلف تاریخ، بارها و بارها لزوم رجوع به خویشتن به عنوان سکان ذهنی ایرانیان وجود داشته و حتی امروز هم در دوران جهانی‏سازی این الزام به شکل یک ایده‏ی جمعی از سوی ایرانیان دنبال می‏شود.

بیشتر >

شهروز نظری

شهروز نظری، متولد ۱۳۵۶ تهران، منتقد هنرهای تجسمی و مشاور هنری، در رشته‌ی طراحی گرافیک دانشگاه آزاد اسلامی فارغ‌التحصیل شده است. او کار خود را با مطبوعات آغاز نمود و نقد و یادداشت‌های او نزدیک به دو دهه در مطبوعات ایران به چاپ رسیده است. او مشاوره‌ی هنری فرهنگستان هنر ایران، موزه‌ی بانک کشاورزی و دبیری چندین  نمایشگاه ملی را در کارنامه دارد و از سال ۱۳۸۴ با  گالری هما همکاری می‌کند. shahrouznazari@yahoo.com

کتاب بی‌مخاطب، مخاطب بی‌کتاب

ساعد مشکی

> بیشتر

طراحی معاصر ایرانی

ایمان صفایی

علی‭ ‬بختیاری

> بیشتر

پروژه

آیا «سابقه‌‏ی کار طولانی است»؟ درباره‌ی کتاب‌های طراحی گرافیک منتشر شده در ایران

معراج قنبری

> بیشتر

طراحی امروز ـ ۱

کتاب‏‌های اسپکتور

یِنس مولر

> بیشتر

طراحی امروز ـ ۲

نشر به عنوان یک عمل خودبیان‌گرایانه

پویا احمدی

> بیشتر

روبه‌رو

لارس مولر؛ کسب‏‌وکار کوچک، ولی مستقل

مجید عباسی

> بیشتر

مرجع ـ ۱

گرافیس هفتاد و سه سال سواد بصری

روشنک کیقبادی

> بیشتر

مرجع ـ ۲

بادهای موافق؛ در باب سفر پربار تیپوگرافیشه موناتزبلتر

پگاه احمدی

> بیشتر

آرشیو

تاریخچه‏ی مجله‏های دیزاین جسورانه

استیون هلر

> بیشتر

گوناگون ـ ۱

خودـ‌انتشاری؛ کتاب هنرمندان

فوآد‭ ‬فراهانی

> بیشتر